सुनीलबाबु पन्तद्वारा लिखित ‘लिङ्गदेखि मानव प्रकृतिसम्म’ मानव प्रकृति, लैङ्गिक विविधता र समाजले निर्माण गरेका स्थापित मान्यतामाथि विमर्श गर्ने वैचारिक कृति हो । यसले मानव पहिचानलाई परम्परागत परिभाषाभित्र सीमित नराखी जैविक, सामाजिक, सांस्कृतिक तथा दार्शनिक दृष्टिकोणबाट बुझ्नुपर्ने आवश्यकतालाई उजागर गर्छ ।     हाम्रो समाजले लामो समयदेखि मानिसलाई निश्चित लैङ्गिक वर्ग र सामाजिक मान्यताका आधारमा बुझ्दै आएको छ । तर के यस्ता वर्गीकरणले मानव प्रकृतिका सबै आयामलाई समेट्न सक्छन् ? के जन्मजात पहिचान वा लैङ्गिक तथा यौनिक विविधताका आधारमा व्यक्तिको सम्मान, अधिकार र अवसर फरक हुनुपर्छ ? यस्ता प्रश्नले पाठकलाई प्रचलित धारणामाथि पुनर्विचार गर्न र आफ्नो सोचको सीमालाई पहिचान गर्न प्रेरित गर्छन् ।     पूर्वीय दर्शन, सांस्कृतिक परम्परा र आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोणको सन्दर्भमा मानव विविधतालाई बुझ्ने प्रयास यस विषयको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो । यद्यपि, यस्ता विषयको विवेचना गर्दा दार्शनिक व्याख्यासँगै ऐतिहासिक तथ्य, वैज्ञानिक प्रमाण र सामाजिक यथार्थबीच स्पष्ट सम्बन्ध स्थापित हुनु आवश्यक छ । यसले पुस्तकमा उठाइएका प्रश्नको गम्भीरता र तर्कको विश्वसनीयता मूल्याङ्कन गर्न मद्दत गर्छ ।     यस कृतिको मूल महत्त्व लैङ्गिक विविधताबारे जानकारी दिनुमा मात्र सीमित छैन, यसले मानिसलाई उसको पहिचानभन्दा पर रहेको मानवीय अस्तित्व, स्वतन्त्रता र मर्यादाका आधारमा बुझ्नुपर्ने प्रश्नसमेत उठाउँछ । कानुन र संविधानमा समान अधिकार सुनिश्चित हुनु महत्त्वपूर्ण छ, तर ती अधिकार व्यवहारमा कार्यान्वयन हुनु र सामाजिक चेतनामा परिवर्तन आउनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ ।     समग्रमा, ‘लिङ्गदेखि मानव प्रकृतिसम्म’ मानव विविधतालाई फराकिलो दृष्टिले बुझ्न र सामाजिक पूर्वाग्रहमाथि विवेकपूर्ण प्रश्न गर्न प्रेरित गर्ने विषयगत रूपमा महत्त्वपूर्ण कृति हो । यसको केन्द्रीय सन्देशलाई एउटा विचारमा समेट्न सकिन्छ । मानिसलाई कुनै साँघुरो परिभाषाभित्र सीमित गर्नु होइन, उसको विविधतालाई बुझ्नु र भिन्नताका बाबजुद उसको सम्मान तथा अधिकार स्वीकार गर्नु नै सभ्य समाजको वास्तविक पहिचान हो ।